Sandviç Kumaşlar

Tarih: 16.05.2014 Cuma | Ekleyen : firdevs | Okunma Sayısı: 548
 
1. GiriŞ
Sandviç kumaşlar, iki ayrı tekstil yüzeyinin bir bağlantı ipliği veya tabakası ile bağlanması sonucu oluşan 
üç boyutlu tekstil yüzeyleridir. Sandviç tekstiller ile ilgili ilk patent, 1868 yılında Matthew Townsend 
tarafından alınmıştır [1-2]. Teknolojik açıdan çok yeni olmamakla birlikte, uygulamada kullanımı yenidir 
ve son yıllarda teknik tekstil yapıları içinde yeni bir jenerasyon olarak yer almaktadır [2]. 
Teknik alanda üretilen kumaşlar arasında yer alan sandviç kumaşlar, gelişmiş makine teknolojisi ile 
üretilen ve konvansiyonel tekstil yapıları tarafından karşılanamayacak özelliklere sahip özel tekstil 
yapılarıdır. En belirgin özellikleri, çok iyi basma dayanımı, yüksek hava geçirme özelliği, iyi esneme 
özelliği, kimyasallara karşı dayanıklılık, yüksek eğilme performansı ve dökümlülük olarak sıralanabilir
[3]. Ayrıca başka hiçbir yapıda olmayan fiziksel özellikler, moda değişimlerine uygun desen ve renk 
değişim imkânları ve kullanım alanlarının çeşitliliği sandviç kumaşlara olan ilgiyi arttırmaktadır. 
2. SANDVĐÇ KUMAŞ ÜRETĐM YÖNTEMLERĐ
Sandviç kumaşlar, kullanım yerlerine ve istenen özelliklere göre dokusuz yüzey, dokuma, çözgü 
örmeciliği ve atkı örmeciliği yöntemleri ile üretilebilmektedir. 
2.1. Dokusuz Sandviç Tekstiller 
Üç boyutlu dokusuz yüzeyler veya Multiknit, Kunit gibi boyuna yönde yerleştirilmiş dokusuz sandviç 
kumaşlar, örme sandviç kumaşlara göre yeni gelişme gösteren kumaşlardır ve üretim proseslerinin daha 
kısa ve çok daha ekonomik olması ve teknik tekstillerin 2/3’ünden fazlasında dokusuz yüzeylerin 
kullanılması nedeniyle hızlı gelişim göstermektedir [4]. 
Karl Mayer, 10 mm (Kunit) veya 16 mm (Multikunit) ye varan kalınlıklarda üç boyutlu dokusuz yüzeyler 
üretmek için temel Malimo teknolojisini modifiye etmiştir. Bu teknikler ile kumaşlar, daha hafif, daha iyi 
sıkıştırılabilme özelliğine sahip olarak ve şekillendirilerek üretilebilir. [4]. 
Đğneleme yöntemi ile %100 karde elyaftan üretilen Multiknit dokusuz yüzeyler, dış kısmında iki tabaka 
ve aralarına yerleştirilen hav ipliğinden oluşmaktadır (Şekil 1) [4-5]. 
Şekil 1. Dokusuz sandviç kumaşın yapısı [4]. Burada;
1. üst tabaka, 2. alt tabaka, 3. bağlayıcı tabaka (1. tip elyaf bağlantısı), 4. 2. tip elyaf bağlantısı, 5. iğne ilmeği, 6. ilmek 
derinliğine bağlı olan elyaf köprüleri arasındaki mesafe, 7. iğne yoğunluğuna bağlı olan elyaf köprüleri arasındaki mesafe, 8. 
çıkış yönü, 9. boşluğun genişliğine bağlı olan ürünün kalınlığı Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 Sandviç Kumaşlar 
86
2.2. Dokuma Sandviç Tekstiller 
Dokuma sandviç tekstiller iki farklı dokuma kumaştan çift katlı kumaş olarak üretilen tekstil yüzeyleridir. 
Sandviç tekstillerin dokuma tekniği ile üretimi, havlı kumaş dokuma makinelerinde gerçekleştirilebilir. 
Bu makinelerde, sandviç formunda üretilen iki dış tekstil yüzeyi, hav çözgü iplikleri ile birleştirilir (Şekil 
2). Yüzeylerin iplikleri, dokusu ve desenleri birbirinden farklı olabilir. Ayrıca iki yüzey arasındaki dikey 
ipliklerin uzunluğu, konstrüksiyonu ve yapısı, sandviç tekstilin mukavemetini ve sertliğini belirler [5]. 
Şekil 2. Dokuma sandviç kumaş yapısı [6]
Sandviç tekstillerin üretiminde kullanılan makinelerde ağızlık, armürlü veya jakarlı sistemler ile açılır ve
iplik kalınlığına ve hav yüksekliğine bağlı olarak dakikada yaklaşık 300 atkı atılabilir. Đplik olarak 
genellikle rahat ve hızlı çalışılabildiği için polyester seçilmektedir. Alt ve üst doku olarak daha çok 
bezayağı veya dimi 2/2 kullanılmaktadır. Hav dokusunun alt ve üst doku ile bağlantısı W veya V bağlantı 
ile yapılmaktadır [7]. Bu yöntem ile kalınlıkları 10 mm ile 100 mm arasında değişebilen sandviç 
kumaşların üretimi mümkündür. 
Dokuma tekniği, yüksek verimlilik ve farklı monofilament ipliklerin kullanımı avantajlarından dolayı 
sandviç kumaş üretiminde kullanılmaktadır. Dokuma sandviç tekstiller diğer yöntemler ile üretilenlere 
göre daha stabil bir yapıya sahiptirler ve otomobil içi komponentlerinde, ses izolasyon malzemelerinde ve 
cerrahi implantlarda kullanılmaktadır [5]. 
2.3. Örme Sandviç Tekstiller 
Örme tekniği, sandviç tekstillerin üretiminde en çok kullanılan yöntemdir. Atkılı veya çözgülü örme 
yöntemleri ile üretilen sandviç tekstiller, kullanışlı ve hacimli karakteristikleri ile tanınmaktadır. 
2.3.1. Çözgülü örme sandviç tekstiller 
Çözgülü örme sandviç tekstillerin üretimi sadece çift iğne raylı Raschel makinelerinde gerçekleştirilir [1]. 
Bu yöntemde, makinenin her iki iğne rayında üretilen iki ayrı kumaş, bağlama iplikleri ile birbirine 
bağlanır. Kumaşın ön ve arka yüzeylerinin konstrüksiyonu, üründen beklenen özelliklere göre seçilmekte; 
yatırım ve tahar işlemlerinin kombinasyonu ile sağlanmaktadır. 
Şekil 3’de görülen 1. ve 4. yatırım raylarında sandviç tekstilin dış yüzeyleri üretilir ve bu raylar istenilen 
dış yüzey desenine göre taharlanır. Her bir yatırım rayında farklı tahar kullanılarak farklı yüzey yapıları; 
gözenekli desenler veya kapalı yüzeyler elde edilebilir. 2. ve 3. yatırım rayları bağlama iplikleri için 
kullanılır. 1. yatırım rayı sadece 1. iğne rayına (N1), 4. yatırım rayı sadece 2. iğne rayına (N2) yatırım 
yaparken, 2. ve 3. yatırım rayları her iki iğne rayına iplik besler. Böylece bağlama iplikleri, iki kumaş
yüzeyini birleştirir [8]. Ertekin G., Marmaralı A. Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 
87
Şekil 3. Çift iğne raylı Raschel makinelerinde sandviç kumaş üretim prensibi ve yapısı [9] 
Çift iğne raylı Raschel makinelerinde iğne rayları dönüşümlü olarak çalışmakta ve yatırım rayları her bir 
iğne rayının iğneleri arasında salınım hareketi yapmaktadır. Mamulün özelliklerine ve üründen beklenen 
taleplere göre minimum 4 yatırım rayı genel olarak ise 5 ile 7 yatırım rayı kullanılabilir [9]. 
Sandviç tekstilin dış yüzeyleri nihai ürünün kullanım alanına bağlı olarak farklı veya aynı, düz veya 
desenli, her iki yüzey veya sadece bir yüzey açık yapıda veya her iki yüzey farklı gözenek büyüklüklerine 
sahip olarak üretilebilir (Şekil 4) [9-10]. 
“Bağlama iplikleri” genellikle monofilamentlerden seçilse de, eğrilmiş iplikler ve multifilament iplikler 
de kullanılabilir. Sandviç tekstil yapısından beklenen özelliklere göre genellikle stabil ve basıncı 
karşılayabilecek materyaller seçilmektedir. 
Şekil 4. Farklı yüzey desenlerine sahip olan çözgülü örme sandviç tekstillere örnekler [11] 
Bağlama ipliklerinin özellikleri sandviç tekstilin özelliklerini belirlediğinden, bu iplikler son üründen 
beklenen özelliklere göre seçilmelidir. Ticari üretimde yaygın bir şekilde polyester veya poliamid 
monofilament iplikler tercih edilmekle birlikte cam elyafı ve diğer lifler de kullanılabilmektedir [3]. 
Çift iğne raylı Raschel makinelerinde kalınlıkları 1,5 mm ile 60 mm arasında değişen sandviç tekstillerin 
üretimi mümkündür [5]. Sandviç tekstilin kalınlığı iki iğne rayı arasındaki mesafenin istenilen sandviç 
tekstil kalınlığına göre değiştirilmesi ile ayarlanır. Raschel makinesinde herhangi bir modifikasyona gerek 
kalmaksızın 20 mm kalınlığına kadar sandviç tekstiller üretilebilmektedir. Ancak 20 mm’den daha fazla 
kalınlığa sahip olan ve “High Distance (Çok Kalın) çözgülü örme sandviç tekstiller” olarak adlandırılan 
ürünler için Raschel makineleri modifiye edilmelidir [12]. Şekil 5’de “High Distance” çözgülü örme 
sandviç tekstil örnekleri görülmektedir. Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 Sandviç Kumaşlar 
88
Şekil 5. “High Distance” çözgülü örme sandviç tekstil örnekleri [13] 
Bunların yanı sıra Raschel makinelerinde nihai ürüne göre makine üzerinde şekillendirilmiş sandviç 
kumaşlarda üretilebilmektedir (Şekil 6). 
Şekil 6. Örülürken şekillendirilmiş çözgülü örme sandviç tekstillere örnekler [14]
Çözgülü örme tekniği ile desen konstrüksiyonu, materyal seçimi, farklı kalınlık aralığı ve her iki kumaş
yüzeyindeki desen olanaklarının değiştirilebilir olması, farklı kullanım alanları için talep edilen 
özelliklere sahip sandviç tekstillerin üretimine olanak sağlar. Çözgülü örme sandviç kumaşların 
karakteristik özellikleri, ilmek yoğunluğu, bağlantı ipliğinin numarası, iğne rayları arasındaki mesafe, 
yatırım hareketinin yönü ve miktarı, bağlantı ipliği hareketi ve yoğunluğu ile yüzey yapısı tarafından 
belirlenir [5]. 
Çözgülü örme sandviç tekstiller, iç giysilikten, takviye malzemesine kadar pek çok alanda 
kullanılabilmektedir. 
2.3.2. Atkılı örme sandviç tekstiller 
Çözgü örme makinelerinde sandviç tekstil üretiminin daha yaygın olmasına karşın, atkı örmeciliği ile elde 
edilen boşluklu yapılar da pek çok teknik tekstil ürününde başarıyla kullanılmaktadır. 
Sandviç tekstiller, V yataklı düz örme ve çift yataklı yuvarlak örme makinelerinde üretilebilir [1]. Ancak 
konvansiyonel örme makineleri ilave donanımlar ve farklı makine ayarları ile modifiye edilmelidir. 
2.3.2.1. Düz örme sandviç tekstiller
Düz örme makinelerinde iki tekstil yüzeyinin bir grup bağlama ipliği ile birbirine bağlanması sonucunda 
sandviç yapı elde edilir. Bu yöntem ile sandviç kumaş üretimi teknik olarak zor bir işlemdir ve 
sınırlamalar söz konusudur. Çünkü iki kumaş tabakası arasındaki boşluk, iki iğne yatağı arasındaki 
mesafeye bağlıdır ve bu mesafe 2–10 mm arasında değişmektedir [1]. Ayrıca monofilament ipliklerin 
iğne kancalarından çıkmaması için üretim esnasında dikkatli olmak gerekir. Üretimleri düşük olmasına 
rağmen, düz örme tekniği özel uygulamalar için uygun bir alternatif sunmaktadır [5]. Şekil 7 a, b, c’de Vyataklı düz örme makinesinde üretilen sandviç kumaşın üretimine ve uygulamasına örnek verilmiştir [15]. Ertekin G., Marmaralı A. Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 
89
Şekil 7. a) Jakar desenli sandviç kumaşın üstten görünüşü, b) Jakar desenli sandviç kumaşın kesit 
görünüşü, c) Jakar desenli sandviç kumaşın iğne diyagramı
Đğne diyagramından, iki kumaş tabakasının askılarla bağlandığı görülmektedir. 1. sistem bir ön bir arka 
yataktaki iğnelerde askı yaparken, 2. ve 3. sistemler arka iğne yatağında ardışık iğnelerde ilmek 
oluşturmaktadır. 4. sistem ise kumaşın ön yüzünde görünecek olan süs amaçlı jakar desenini oluşturmak 
için ilmek ve askı yapmaktadır [1]. 
Ayrıca düz örme makinelerinde birbirine örme yapılarıyla bağlanan iki tekstil yüzeyinden oluşan sandviç 
tekstiller de üretilebilir. Bu yöntemin esası; iki iğne yatağında ayrı olarak zemin örgülerin ve belirli bir 
noktada seçili iğnelerde birleştirici tabakanın (genellikle 1x1 rib) örülmesine dayanır (Şekil 8). Birleştirici 
tabaka kısa ise bu iğneler dış tabakaların örülmesi için de kullanılabilir; uzun ve şekli karmaşıksa bu 
iğneler yalnızca birleştirici tabakanın üretimi için kullanılır [16-17]. 
Şekil 8. Örme bağlayıcı tabakalar kullanılarak oluşturulan [17-18]
Bu yapılarda kullanılan bağlantı tabakaları; tek veya çift katlı olarak üretilebilir. Tek bağlantı tabakası 
sadece bir iğne yatağında (jersey) veya her iki iğne yatağında (rib, interlok) dış yüzeylere bağlı olarak 
örülebilir ve pozisyonu dış yüzeylere dik veya eğimli olabilir. Çift bağlantı tabakasının üretimi için iki dış
yüzey ayrı olarak örülmekte ve belirli bir noktada bir rib sırasıyla birbirine bağlanmaktadır. Eğer bu 
aşamada, dış yüzeylerde belirli miktarda sıra üretilirse bağlantı tabakası “X” şeklinde olacaktır [16-17]. 
Atkılı örme sandviç kumaş yapıları, farklı tipteki bağlantı tabakaları ve düz örme sandviç tekstil örnekleri 
Şekil 9. ve Şekil 10.’ da gösterilmektedir [17-18]. Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 Sandviç Kumaşlar 
90
Şekil 9. Atkılı örme sandviç tekstil yapıları ve farklı bağlama tabakaları tipleri (a) Tek bağlantı tabakası 
(b) Çift bağlantı tabakası [17,18] 
Şekil 10. Atkı örme sandviç tekstil örnekleri [19] 
Bu metodun kullanılmasıyla, herhangi bir modifikasyona gerek kalmaksızın 20 mm’ ye varan 
kalınlıklarda sandviç kumaşlar üretilebilmektedir. Ancak 20 mm’ den kalın kumaşlar için bağlantı 
kumaşları özel çekim sistemi gerektirirler; çünkü dış kumaşların örülme işlemi durduğundan ana çekim 
sistemi kullanılamamaktadır [16-17]. Ayrıca daha kompleks şekilli yapılar elde edebilmek için farklı 
tasarımlar geliştirilebilir. Bunun için şu yöntemler kullanılmaktadır: 
 Farklı uzunluklarda bağlantı tabakalarının kullanımı 
 Değişken şekilli bağlantı tabakalarının kullanımı (incomplete courses technique) 
 Şekilli dış yüzey kumaşların kullanımı (fully-fashioned) 
Farklı uzunluklarda bağlantı tabakalarının oluşumu: Bağlayıcı tabaka uzunluğundaki bir değişiklik 
kumaşın enine kesitini değiştirir. Kumaş şekli, ardışık kumaş tabakalarındaki farklılıklar ile elde edilir. 
Bu konuda iki olasılık söz konusudur. Birincisinde, farklı uzunluklarda bağlayıcı tabakalar oluşturulur 
(Şekil 11). Đkincisinde ise, önceden belirlenen farklı uzunluklardaki iki tabakanın oluşturduğu bir serinin, 
dış kumaşlardaki belli sayıdaki sıralarla birleştirilerek, 90°’lik geometriye sahip bir köşe efekti 
yaratmasıdır. Bu oluşum, Şekil 12.’de gösterilen, L veya T enine kesitli kumaşların oluşum yöntemidir. 
Şekil 11. Farklı uzunluklardaki bağlayıcı tabakaların oluşturdukları bir yapı 
(a) (b) Ertekin G., Marmaralı A. Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 
91
Şekil 12. Köşe efektli boşluklu örme kumaş yapıları (L ve T şekilli) [16-17]
Değişken şekilli tabakalar: Bu yöntemde sandviç kumaşların yapısı, eksik sıra tekniği ile elde edilen 
bağlayıcı tabakanın şekline bağlıdır. Bu teknik, seçili iğnelerle belirli sıralar örülürken diğer iğnelerin boş
beklemesiyle oluşmaktadır. Bu yöntem ile elde edilen integral şekilli tabakaya ait örnekler Şekil 13’de 
gösterilmiştir. Bu tabakaların oluşumunda, iplik kılavuzu değişken sayıdaki iğneleri sürekli olarak 
besleyerek dış tabakaları şekilli olarak bölmektedir. 
Şekil 13. Şekilli bağlayıcı tabakaya sahip boşluklu yapılar 
Dış kumaşları şekilli sandviç yapılar için Fully Fashion tekniği kullanılır. Böylece çalışan iğne sayıları 
değiştirilerek kumaş eni daraltılıp genişletilir (Şekil 14.). Bu işlem ilmek transferiyle gerçekleştirilir [16-
17]. 
Şekil 14. Dış kumaşları şekilli boşluklu örme kumaşlar [16-17]
2.3.2.2. Yuvarlak örme makinelerinde sandviç kumaş üretimi
Çift yataklı yuvarlak örme makinelerinde sandviç kumaş üretimi için ön yüz iplikleri, arka yüz iplikleri ve 
bağlantı ipliği olmak üzere en az 3 farklı sistemden iplik beslenmesi gerekir [1]. Silindir ve kapak iğneleri 
tarafından örülen iki kumaş katmanı, bağlantı ipliklerinin silindir ve kapakta yapacağı askı hareketleri ile 
birleştirilir ve bu sayede, bağlantı iplikleri çok dikkatli bakılmadığı sürece kumaşın her iki yüzeyinde de 
belirgin olarak görülmez (Şekil 15). Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 Sandviç Kumaşlar 
92
Şekil 15. Yuvarlak örme sandviç kumaş yapısı [20-21] 
Genelde bağlantı iplikleri olarak, sert polyester veya poliamid monofilament iplikler kullanıldığı için, bu 
ipliklerin kumaşın her iki yüzeyinde de belirgin olmaması, tutum ve görünüm açısından bir avantajdır. 
Ayrıca monofilament ipliğin sert ve rijit olması, üç boyutlu kumaş kalınlığının her yerde aynı kalmasını 
sağlar. Bu da, kullanım esnasında yük altında kalan kumaşın deformasyonunu engeller. Monofilament 
olmayan iplikler gerekli rijitliği sağlayamadığı için pek fazla tercih edilmezler. Monofilament ipliklerin 
dezavantajı, ipliğin temas ettiği yüzeylerin çabuk aşınmasına ve makinelerdeki iğne ömürlerinin 
kısalmasına neden olmalarıdır. 
Ürünün kullanım yerine bağlı olarak ön ve arka yüzeyde kullanılacak iplikler de değiştirilebilir. Genelde 
kumaşların ön yüzeyinde gerekli fonksiyonelliği sağlayacak daha pahalı özel iplikler kullanılırken, arka 
yüzeyde ucuz iplikler tercih edilir [3]. 
Đki kumaş arasındaki mesafe, kapak yüksekliği ile ayarlanır ve bu mesafe kullanılacak bağlantı ipliği 
miktarını da belirler [1]. Makine üreticileri son yıllarda bu konu üzerine yoğunlaşmış olsalar da, şu ana 
kadar maksimum 10 mm mesafeye çıkılabilmiştir. 
Anand (2003), çift yataklı yuvarlak örme makineleri ile sandviç kumaş üretimini iki teknikle 
açıklamaktadır: (Şekil 16 ve 17’ de kullanılan notasyonda uzun çizgiler uzun iğneleri, kısa çizgiler ise 
kısa iğneleri ifade etmektedir. Đğneler interlok düzenindedir) 
1) Aynı sistemde tek iplikle kapak ve silindir iğnelerine askı yaptırılarak oluşturulan sandviç kumaş
(Şekil 16): 
a) 1. sistemde uzun, 4. sistemde kısa iğnelerde askı yaptırılır ve böylece iki tabaka birleştirilir. 
b) 2. sistemde kapakta kısa, 5. sistemde kapakta uzun iğnelerde ilmek oluşturulur. 
c) 3. sistemde silindirde kısa ve 6. sistemde silindirde uzun iğnelerde ilmek oluşturulur. Ertekin G., Marmaralı A. Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 
93
Şekil 16. Yuvarlak örme makinesinde aynı mekikle silindir ve kapak iğnelerine askı yaptırılarak sandviç 
kumaş üretimi [22] 
2) Kapak ve silindir iğnelerinde örme (vanize etkisi) (Şekil 17) 
Aynı sistemden iki ipliğin beslenebilmesi için iki delikli vanize mekiği olarak adlandırılan özel bir iplik 
kılavuzuna ihtiyaç duyulmaktadır (1. ve 3. sistem):
a) 1. sistemde uzun iğneler silindirde askı, kapakta ilmek oluşturur. 
b) 2. sistemde silindirde kısa iğnelerde ilmek oluşturulur. 
c) 3. sistemde kısa iğneler silindirde askı, kapakta ilmek oluşturur. 
d) 4. sistemde ise silindirde uzun iğnelerde ilmek oluşturulur. 
Şekil 17. Vanize etkisiyle oluşturulan yuvarlak örme sandviç kumaşlar [22]Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 Sandviç Kumaşlar 
94
Çift yataklı yuvarlak örme makinelerinde sandviç kumaş üretim yöntemlerine bir diğer örnek ise jakar ile 
desenlendirmedir. Jakarlı örme makinelerinde elektronik iğne seçim mekanizması ile sandviç kumaş
yüzeylerinde çok geniş desenlendirme olanağı mevcuttur [3, 23]. Bu üretim yönteminde silindir iğneleri 
jakarla kontrol edilerek ön yüzde desenli bir yapı örülürken, arka yüzde kapak iğneleri ile düz bir yapı 
oluşturulmakta, bağlantı iplikleri de hem silindir hem de kapak iğnelerinde askı hareketi ile iki yüzeyi 
birbirine bağlamaktadır (Şekil 18) [1]. Şekil 19’da jakar desenli yuvarlak örme sandviç tekstillere ait iki 
örnek gösterilmiştir. 
Bu üç yöntemden herhangi biri kullanılarak üretilen tüp formunda sandviç örme kumaşın açık en haline 
getirilmeden önceki görünüşü Şekil 20’de görülmektedir. Sandviç örme yüzey üretilirken, makinenin 
kumaş çekim sistem ve iplik besleme ayarlarında değişiklikler yapılması gerekmektedir [1]. Ayrıca 
sandviç yüzeyin üretimi esnasında ön ve arka yüzey kumaşların örme bölgesine kaymasını engelleyerek 
aradaki boşluğun sabit kalmasını sağlayan özel aparatlar mevcut makinelere eklenebilmektedir [24]. 
Şekil 18. Jakarlı çift yataklı yuvarlak örgü makinesinde üretilen sandviç kumaşın örgü raporu
Şekil 19. Jakar desenli yuvarlak örme sandviç tekstiller [25]Ertekin G., Marmaralı A. Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 
95
Şekil 20. Yuvarlak örme makinesinde üretilen tüp formunda sandviç yüzeyin enine kesiti [15] 
Yuvarlak örme makinelerinde üretilen sandviç tekstiller tıbbi tekstillerde ve özellikle ev tekstili alanında 
yatak kumaşı üretiminde kullanım alanı bulmaktadır [24]. 
3. SANDVĐÇ TEKSTĐLLERĐN ÖZELLĐKLERĐ
Sandviç tekstil yapıların spesifik özellikleri şu şekilde sıralanabilir [25,26,27]: 
 Hava geçirgenliği ve nefes alabilirlik, 
 Nem, ısı geçirgenliği ve absorbsiyonu, 
 Çok iyi fizyolojik ve ısıl konfor, 
 Đyi sıkıştırılabilme dayanımı, 
 Deri ile temasta yumuşak tuşe sağlama, 
 Ayarlanabilir tamponlama (darbeyi karşılama) ve geri dönebilme kapasitesi, 
 Fonksiyonel materyaller ile birleştirilebilme imkanı, 
 Hafiflik, 
 Düşük üretim maliyeti. 
Sandviç tekstiller yapılarındaki boşluk tabakası nedeniyle iyi bir hava, ısı, nem geçirgenliğine sahiptir. 
Ayrıca bağlantı ipliği olarak sentetik monofilament ipliklerin kullanılmasıyla bu özellikleri geliştirilebilir. 
Sandviç tekstilin kalınlığı, bağlantı ipliklerinin özellikleri ve sayısı, kumaşların ısıl özelliklerini (hava 
geçirgenliği, ısı ve nem iletim özelliği) etkilemektedir (Şekil 21). Ayrıca bu özelliklerin uygun 
kombinasyonu sayesinde iyi bir fizyolojik konfor sağlanmaktadır. Kumaşı oluşturan her tabaka farklı 
iplikler ile üretilebilir. Bu durumda cilde temas eden kısımda sentetik ipliğin kullanılması ile nemin iç 
yüzeyden ortadaki boşluklu bölgeye hızlı geçişi sağlanır. Bağlantı ipliği olarak nem iletici özelliğe sahip 
bir iplik kullanılırsa nem, dış yüzeydeki doğal elyaf tarafından emilir ve cildin ıslaklık duyması 
engellenerek konforlu hissetmesi sağlanır [24]. 
Şekil 21. Sandviç tekstillerin hava ve nem geçirgenliği mekanizması [28] 
Sıkıştırılabilme dayanımı sandviç tekstillerin temel özelliklerinden biridir. Yapılarındaki bağlama 
ipliklerinden dolayı yüzeye yapılan basıncı daha geniş alana yayarak noktasal etkileri en aza indirilebilir
[29]. Bu sayede, baskıya karşı stabillerdir ve sürekli yük altında kaldıktan sonra, kuvvet kaldırıldığında 
tekrar eski kalınlıklarına dönebilirler [27]. Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 Sandviç Kumaşlar 
96
Hafif yapıları nedeniyle teknik uygulamalar için özellikle takviye malzemesi olarak, klasik takviye 
malzemelerine göre büyük avantajlar sunarlar. Ayrıca tek adımda üretilebildiklerinden maliyetleri 
düşüktür. 
4. SANDVĐÇ TEKSTĐLLERĐN KULLANIM ALANLARI 
Sandviç tekstiller, farklı materyallerin kullanılabilmesi, esnek bir ürün aralığına ve üç boyutlu bir yapıya 
sahip olmaları nedeniyle birçok alanda kullanılmaktadır. Özellikle farklı tasarım olanakları ve geniş bir 
desen aralığına sahip olmaları, bu tekstillerin yeni kullanım alanları bulmalarına yardımcı olmaktadır. 
Sandviç tekstiller giyim sektöründen takviye uygulamalarına kadar uzanan çok çeşitli alanlarda 
kullanılabilir. Giyim sektöründe iç giyim komponentleri olarak örneğin sutyenler ve yüzme giysileri için 
vatka olarak veya dış giysiliklerde izolasyon materyali olarak kullanılabilir [30]. Ayrıca spor giysiler, 
korseler ve ayakkabılar diğer kullanım alanlarıdır. Nefes alabilir yapıları, giyim konforu ve yıkama 
dayanımları nedeniyle köpük ve köpük kompozitlerin yerini almaya başlamışlardır. 
Sandviç tekstiller, tıbbi uygulamalarda (bandaj ve tedavi edici malzemeler, kompresyon bandajları, yatak 
yarasını önlemek için hasta yatakları ve tekerlekli sandalye kaplamaları) yaygın olarak kullanılmaktadır 
[31]. Özellikle hava geçirgenliği ile ısı ve nem aktarma özellikleri deri dostu, nefes alabilir bir yapı 
sağlamaktadır. Bu avantajları sayesinde sandviç tekstiller, tıbbi uygulamalar için gerekli olan fizyolojik 
konfor sağlamaktadırlar. 
Şekil 22. Sandviç kumaşların kullanım alanlarına örnekler 
Yüksek ısı dayanımına sahip ipliklerin kullanılması veya güç tutuşurluk bitim işlemlerinin aplikasyonu 
sayesinde sandviç tekstiller koruyucu tekstillerde, örneğin güç tutuşur giysilerde astar veya güç tutuşur 
yatak olarak kullanılabilmektedir [8]. 
Sandviç tekstillerin önemli bir diğer uygulama alanı otomobil tekstilleridir. Bunlar, araba koltukları için 
döşemeliklerde, araba içi kaplama ve yer döşemelerinde, kamyonların çamurluklarında kullanılabilirler 
[5]. Özellikle araba koltukları için gereken sıkıştırılabilme dayanımı ve kaplama materyali arasından iyi 
bir hava sirkülasyonu özellikleri bu yapıların temel avantajlarıdır. 
Sandviç tekstillere fonksiyonel komponentlerle birleştirilerek, özel uygulama alanları için farklı özellikler 
kazandırılabilir. Örneğin, boşluk tabakasına bir vatkanın veya dolgu maddesinin ilavesiyle 
multifonksiyonel bir ürün elde edilebilir. Ayrıca antibakteriyel, güç tutuşur veya antistatik multifilament, 
monofilament veya eğirilmiş iplikler gibi teknik materyaller ile kullanım alanları genişletilebilir [5]. 
5. KAYNAKLAR Ertekin G., Marmaralı A. Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 
97
1. Bruer, S.M., Powell, N. and Smith, G., 2005, Three Dimensionally Knit Spacer Fabrics: a Review of 
Production Techniques and Applications, Vol.4, Issue.4, Journal of Textile and Apparel, Technology and
Management. 
2. Bremner, N., 2004, Spacers About To Take Off?, Knitting International, 111(1315), 40-41 pp. 
3. Yıldırım, M., 2008, Üç Boyutlu Boşluklu Yuvarlak Örme Kumaşların Antistatik ve Isıl Özelliklerinin 
Belirlenmesi, Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Kayseri, 133s. 
4. Vasile, S., Van Langenhove, L. and De Meulemeester, S., 2006, Effect of Production Process 
Parametres on Different Properties of a Nonwoven Spacer Produced on a 3D Web Linker, 
Fibers&Textiles in Eastern Europe, Vol.14, No.4 (58), pp 68-74. 
5.Fuchs H., 2003, 3D Automotive textiles – a comparative evaluation, 42nd International Man-Made 
Fibres Congress, Automotive Textiles, Dornbirn, FuchsHilmar.pdf. 
6. www.scotweave.com 
7. Manley, S., Powell, N. B., 2004, The Development of Woven Velours for the Transportation Market, 
Journal of Textile and Apparel Technology and Management, Vol.3 , Issue 4. 
8.Mecit, H. D., 2006, Beton Uygulamalarında Kullanılan Üç Boyutlu Çözgülü Örme Sandviç Tekstiller 
Đçin Bir Karakterizasyon Metodunun Geliştirilmesi ve Tanımlanması, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri 
Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Đzmir. 
9. Karl Mayer Teknik Broşürü, 2000, The Karl Mayer Guide to Technical Textile 
10. Bohm, C., 2002, Spacer Fabric Focus, Knitting International, 111 (1315), 40-41. 
11. http://www.scott-fyfe.com/en/products/spacer.htm 
12. Karl Mayer Techtextil 2005, Tekstil & Teknik Dergisi (Temmuz 2005), 232s. 
13. Knitting International (2003, June), Knitters Establish Technical Niches, Vol.110, no.1304, p.32-34 
14. Stockmann, P., Molter, M., 2001, Auf die Kettenwirktechnologie bauen, Kettenwirkpraxis 4/2001. 
15. USPTO (2004).Decorative Faced Multi-Layer Weft Knit Spacer Fabric, Method and Articles Made 
Therefrom. US Patent Application. 0097151. 
16. Araujo M., Hong H., Fangueiro R. and Ciobanu O. 2002, Weft knitting fabric design for technical 
applications, Textile Asia, 23-27. 
17. Araujo, M., Fangueiro, R. and Hong, H., 2004, Modelling and Simulation of The Mechanical 
Behaviour of Weft Knıtted Fabrics For Technical Applications, Autex Research Journal, Vol. 4, No: 2, 
June 2004. 
18. Görken, S.O., 2003, Düz örme makinelerinde üretilen üç boyutlu kumaşların özellikleri üzerine bazı 
araştırmalar, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Đzmir. Teknolojik Araştırmalar: TTED 2010 (1) 84-98 Sandviç Kumaşlar 
98
19. Torun, A.R., Hanusch, J., Diestel, O., Hoffmann, G. and Cherif, C., 2007, Reinforced weft-knitted 
preforms and spacer fabrics as well as woven spacer fabrics made of commingled hybrid yarns, Techtextil 
2007 Frankfurt. 
20. http://www.mayercie.de/en/produkte/43_1020.htm. 
21. Knitting International (2004, April) Closing the Gap. Knit Americas. 
22. Anand, S., 2003, Spacers – At the Technical Frontier, Knitting International, 110 (1305), 38-41. 
23. Kunde,K., 2005, Spacer Fabrics- Their Application and Future Opportunities, Melliand 
International, E 134. 
24. Ertekin, G., 2009, Yuvarlak Örme Makinelerinde Üretilen Sandviç Örme Kumaşların Genel 
Özelliklerinin Araştırılması, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Đzmir. 
25. www.terrot.de
26. www.inteletex.com
27. Knitting International (2002, August) Bridging the Gap,109 (1295), 20-21. 
28. Knitting International (2002, February) Breathing Room. Knit Americas. 
29. Önal, L., 2005, Çok Eksenli Çözgülü Örme Kumaşların Yapıları ve Mekanik Özellikleri, II. 
Uluslararası Teknik Tekstiller Kongresi, Đstanbul, 1-5, 13-15 Temmuz. 
30. Lehmann, W., 1994, Elastic moulded spacer fabrics, Kettenwirkprxis,3, p. 49-50. 
31. Textile and Apparel Newsletter, 2004, “Spacer Fabrics”, Vol.20, No.1, p. 4. 

YAKLAŞAN ETKİNLİKLER

Ağustos Ayı
Pts Sal Çar Per Cum Cts Pzr
        1
2
  • Brode Desinatörlüğü CUMARTESİ Grubu

    Seminerimiz  başlıyor...

    Brode Desinatörlüğü Seminerimiz  CUMARTESİ günleri saat 16:00--20:30 arasında olacaktır...

  • Bebe-Çocuk Giyim Modelistliği H.sonu Seminerimiz

    Seminerimiz  Başlıyor...

    Cumartesi  saat 14:00--17:00  arasında olacaktır.

    Pazar saat 09:00--12:00

3
4
  • Bebe-Çocuk Giyim Modelistliği Akşam Seminerimiz

    Seminerimiz  Başlıyor...

    Pazartesi--Perşembe  saat 19:00--22:00  arasında olacaktır.

5
  • Nakış Desinatörlüğü Seminerimiz

    Seminerimiz  başlıyor...

    Nakış Desinatörlüğü Seminerimiz  Salı--Perşembe Günleri Saat 19:30--22:30 arasında olacaktır...

6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
  • Bilgisayarlı Stilistlik Kursu CUMARTESİ Grubu

    Seminerimiz Başlıyor..

    Seminerimiz CUMARTESİ Günleri Saat 14:00-20:00 arasında olacaktır...

17
18
19
20
21
22
23
  • Elde Stilistlik Seminerimiz

    Seminerimiz  Başlıyor...

    Seminerimiz  Cumartesi:10:00--13:00 ve pazar:09:00--12:00 arasında Olacaktır...

24
25
26
27
28
29
30
31
             
Powered & Designed ilknet