boyahane

Tarih: 24.04.2013 Çarşamba | Ekleyen : firdevs | Okunma Sayısı: 820

 

Tekstil terbiyesi nedir?
Tekstil materyallerinin niteliklerini (görünüm, tutum vb.) kullanım yeri ve moda isteğine göre değiştirmek için uygulanan işlemlerin tümüne TEKSTİL TERBİYE İŞLEMLERİ denir. 
Terbiye işlemleri
•     1-Ön işlemler
•     2-Renklendirme
•     3-Finish(Apre)                                     
•      olarak üç ana başlık altında toplanır.
Ön İşlemler
•     Tekstil materyalini boya, baskı ve finish’e hazırlamak için yapılan işlemlerdir.
•     Ön işlemlere; Bazik işlem (Pişme), Ağartma (Kasar), Merserizasyon, Yakma örnek olarak verilebilir.
Ön işlemler
•     Bazik işlem:Kumaşa hidrofobluk kazandıran ve boyama baskı gibi yaş işlemleri güçleştiren doğal yağlar, pektin, kir, sıvı yağ ve diğer yabancı maddelerin uzaklaştırılma işlemidir.
•     Ağartma:Bazik işleme ilave olarak pamuğun doğasından kaynaklanan ham rengi gidererek kumaşa daha beyaz bir görünüm kazandırmak için yapılan işlemdir.
Ön işlemler
•     Merserizasyon:Pamuk ipliği veya kumaşlara, yıkamaya dayanıklı parlaklık kazandırmak, elyafın hidrofilliğini ve boya alım kabiliyetini arttırmak için yapılan işlemdir.
•     Yakma:İplik veya kumaşın parlaklığını, boyanın canlılığını ya da baskıda kontur netliğini arttırmak, sentetik elyaflarda boncuklaşmayı önlemek için yapılan bir işlemdir.
Renklendirme
•     Tekstil materyalini daha cazip hale getirmek için yapılan boyama ve baskı işlemleridir.
Boyarmadde nedir?
•     Bir materyale kendiliğinden veya uygun reaksiyon maddeleri sayesinde afinitesi olan renk verici maddelerdir. 
•     Birlikte muamele edildikleri cisme renklilik kazandıran kimyasal bileşiklerdir.
Boyarmaddelerin Özellikleri
•     Direkt boyarmaddeler:Pamuk, viskon, modal, tencel, ipek liflerini boyar. Boyarmadde direkt life çektirilir. Yıkama ve ter haslıkları düşüktür. Işık haslıkları orta seviyededir.
•     Reaktif boyarmaddeler: Pamuk, viskon, modal, tencel, yün, ipek liflerini boyar. Boyarmadde life kimyasal olarak bağlanır. Haslıkları genel olarak iyidir. 
•     Küp boyarmaddeler:Pamuk, viskon, modal, tencel,  poliamid liflerini boyar. Boyarmadde suda çözünür hale getirilir, boyanır, tekrar çözünmez duruma dönüştürülür. Haslıkları çok iyidir.     
Boyarmaddelerin Özellikleri
•     Kükürt boyarmaddeler:Pamuk, modal, viskon, tencel liflerini boyar. Prensip olarak küp boyarmaddelerde olduğu gibi boyama yapılır. Yıkama haslıkları yüksek, klor ve ışık haslıkları düşüktür.
•     Naftol boyarmaddeler:Pamuk, viskon, modal, tencel polyester liflerini boyar. İki kimyasal madde ile lif üzerinde boyarmaddeye dönüştürülür. Haslıkları iyidir.
•     Asit boyarmaddeler:Yün, ipek, poliamid’i boyar. Asidik ortamda boyama yapılır. Migrasyon kabiliyetleri iyi, yıkama haslıkları koyu renklerde kötüdür.    
Boyarmaddelerin Özellikleri
•     Metal komplex boyarmaddeler: Yün, poliamid, polyester liflerini boyar. Suda çözünmezler, boyarmadde parçacıkları disperge edilir. Migrasyon yetenekleri zayıf, haslıkları iyidir.
•     Dispers boyarmaddeler: Polyester, poliamid, asetat liflerini boyar. Suda çözünmez. Boyarmadde parçacıkları disperge edilir. Polyesterde haslıkları iyidir.
•     Bazik Boyarmaddeler: Poliakrilat liflerini boyar. Haslıkları iyidir.     
Reaktif boyarmaddeler
•     REAKTİF BOYARMADDELER 4 TEMEL KISIMDAN OLUŞUR.
•     1-Suda çözünürlük sağlayan grup (S)
•     2-Esas renkli madde (Kromofor grup)(C)
•     3-Köprü grubu(B) 
•     4-Reaktif grup (heteroçiklik halka ve substituent)
Reaktif boyarmaddelerin sınıflandırılması
•     Yüksek reaktifliğe sahip soğukta boyayan boyarmaddeler.
•     Orta reaktifliğe sahip ılıkta boyayan boyarmaddeler.
•     Düşük reaktifliğe sahip sıcakta boyayan boyarmaddeler.
Reaktif Boyarmaddeler için boyama yöntemleri
 
•     1-Çektirme
•     2-Emdirme (pad-batch, pad-steam, vs)
 
Boyama mekanizması
•     ÇÖZÜNME:Boyarmaddenin flotte içerisinde iyonlarına ayrışmasıdır.
•     ADSORBSİYON:Boyarmaddenin lif üzerine tutunmasıdır. 
•     DİFÜZYON:Boyarmaddenin lif içerisine yerleşmesidir.
•     FİKSE:Boyarmaddenin lif ile bağ yapmasıdır.
•     YIKAMA:Hidrolizatların (bağ yapmamış boyarmaddelerin) uzaklaştırılması.
Çektirme yöntemine göre boyamada 3 önemli değişken vardır.
•     TUZ
•     ALKALİ
•     SICAKLIK-ZAMAN DİYAGRAMLARI
Tekstil terbiyesinde kalite kriterleri
•     Renk:Boyanmış kumaş ile renk numunesi belirli toleranslarda olmalıdır.
•     Haslık:Önceden saptanan limit değerlerde olmalıdır.
•     Düzgünlük:Renk, haslık, gramaj, çekmezlik, gibi özelliklerin kumaşın her noktasında aynı olmalıdır.
•     Ekonomi:Üretim maliyeti ve müşteriye yansıtılan fiyat sunulan kaliteye uygun olmalıdır.
•     Temizlik:Kumaşta kir, yağ, pas gibi lekelerin bulunmaması gerekir.
Tekstil terbiyesinde kalite kriterleri
•     Boyutlar:Müşterinin saptadığı değerlere uygun olmalıdır.
•     Boyut stabilitesi:Kullanım sırasında boyutlar değişiklik göstermemelidir.
•     Performans:Yıkama, sürtünme dayanımı, yanmazlık, su geçirmezlik gibi özelliklerin kullanım sırasında ve zamanla bozulmaması gerekir.
Rengi etkileyen parametreler
•     İplikteki lot farklılıkları,
•     Flotte oranı,
•     Tuz konsantrasyonu,
•     Alkali konsantrasyonu (PH),
•     Boyama suyu, tuz ve sodadan gelen iyonlar.
•     Sıcaklık ve zaman,
•     Boyarmaddenin yapısı,
•     Boya makinası.
Yüzey düzgünlüğüne etki eden parametreler: 
•     Boya makinasından kaynaklanan problemler.
•     Boyanın ve/veya sodanın hızlı dozajlanmasından kaynaklanan problemler.
•     Boyarmaddenin indirgenmesi sonucu oluşan problemler.
•     Boyarmaddenin çözünürlüğünden kaynaklanan problemler.
•     Kumaştan kaynaklanan problemler.
 
 
Yüzey düzgünlüğüne etki eden parametreler:
•     Gereğinden fazla tuz, alkali verilmesinden kaynaklanan problemler.
•     Boyarmaddelerin uyumsuzluğundan kaynaklanan problemler. 
•     Kasar banyosundan taşınan ve/ veya boya banyosunda kullanılan  kimyasalların yarattığı problemler.
•     Kasar zemininin kötü olmasından kaynaklanan problemler. 
Yüzey temizliğine etki eden parametreler.
•     Yetersiz yıkamalar sonucu hidroliz boyarmaddenin kumaşta oluşturduğu, abraj veya boya lekesi görüntüsünde yıkama hataları.
•     Karbonat lekeleri,
•     Yağ lekeleri,
•     Silikon lekeleri,
•     Yumuşatma lekeleri.                                                                                  
 
Yüzey temizliğine etki eden parametreler.
•     Çeşitli kimyasalların kumaş üzerinde oluşturduğu  lekeler.
•     Boya, kenar kesme, kurutma ve sanfor makinalarından oluşan kir, pas, boya ve benzeri lekeler.      
Haslıklara etki eden parametreler
•     Boyarmaddenin yapısından kaynaklanan haslık problemleri,
•     Yıkamaların yetersiz oluşundan kaynaklanan problemler,
•     Fiksatör kullanılmamasından kaynaklanan problemler,
•     Kumaş üzerinde haşıl bulunmasından kaynaklanan haslık problemleri. 
Tuşeyi etkileyen parametreler.
•     Kullanılan ipliğin kalitesi,
•     Örgü sıklığı,
•     Kuvvetli yağ sökümü,
•     Kasar,
•     Yetersiz yumuşatma,
•     Kumaşın fazla kurutulması.         
Kimyasal apreler
•     Yumuşatma
•     Sertleştirme
•     Dolgunlaştırma
•     Ağırlaştırma
•     Su geçirmezlik
•     Su iticilik
•     Buruşmazlık
•     Güç tutuşurluk
•     Antibakteriyel
•     Antimikrobik
•     Güve yemezlik
•     Boncuklanma önleyici
•     vs.
 
Powered & Designed ilknet